 |
DENİZ METEOROLOJİSİ
Hiçbir spor ya da etkinlik, denizcilik ve özellikle yelkencilik
kadar meteorolojik koşulların etkisi altında değildir. Bu
etki, iki yönlü olarak düşünülebilir. Birincisi, bir yelkenlinin
hareket etmesi için rüzgara ihtiyacı vardır. Eğer rüzgar olmasaydı,
yelken ve yelkencilik de olmazdı. İkincisi, rüzgar esmeye
başlayınca her zaman bizim istediğimiz sınırlarda kalmayabilir.
Hepimiz kendi deneyeimlerimizden, çevremizden ya da filmlerden
sakin bir denizin kısa bir zaman içinde nasıl korkunç bir
hal alabileceğini görmüşüz ya da duymuşuzdur. Bunları gözönünde
bulunduran yelkenci, yaptığı seyrin türüne göre hava koşullarının
nasıl değişeceğini az çok tahmin edebilmeli, ilgili yerlerden
yayınlanan günlük hava tahmin raporlarını izlemeli ve yorumlamalıdır.
Meteoroloji deyince aklımıza bulutlar, rüzgarlar, yağmur,
kar,sis gibi yağışlarla birlikte gök gürültüsü, yıldırım ve
şimşek gelir. Bulutlar, bilindiği gibi su buharından oluşurlar
ve yeryüzünden 2-10 kilometre yüksekte bulunurlar. Biçim ve
yüksekliklerine göre sirrüs, stratüs, kümülüs, nimbüs gibi
adlar alırlar. Bazıları iyi havayı işaret ederken bazıları
da yağmur ve fırtına getirirler. Elektrik yüklü, hareketli
ve yeryüzüne yakın bulutların olduğu yerde şimşek ve yıldırım
beklenebilir.
Hava sıcaklığı da önemli bir parametredir. Havanın birdenbire
mevsim normalleri dışında ısınması ya da soğuması, sert rüzgarlar
ve yağışla sonuçlanabilir. İşte bu nedenlerle hava basıncındaki,
sıcaklıktaki, rüzgar yönü ve şiddetindeki değişiklikleri bilmek
isteriz. Bu amaçla teknemizde basit meteoroloji araçları bulundururuz.
BASİT METEOROLOJİ ARAÇLARI
Barometre : Hava basıncını mm civa yada milibar cinsinden
ölçer. Civalı ve metal türleri vardır. Teknelerde metal barometre
ya da yazıcısıyla birlikte bulunan barograf kullanılır.
Termometre : Havanın sıcaklığını ölçer. İspirtolu,
civalı ve metal türleri vardır. Teknelerde genellikle metal
termometreler kullanılır.
Anemometre ve rüzgar göstergesi : Direk başına monte
edilen rüzgar göstergesi ve anemometre rüzgarın itibari yönünü
ve şiddetini gösterir. Donannımlı teknelerde rüzgar yönü ve
şiddeti havuzlukta dijital olarak gösterilebilir. Kullanımı
prtaik olan el anemometreler de vardır.
RÜZGAR VE NEDENLERİ
Yerküremizin çevresinde atmosfer adı verilen bir hava
kütlesi bulunduğunu biliyoruz. Bu kütlenin en alt tabakası
olan troposfer, rüzgar, yağmur, kar, sis gibi tüm meteorolojik
değişikliklerin yer aldığı tabakadır. Güneşin atmosferi ısıtmasıyla
hava molekülleri yüksek basınç bölgelerinden alçak
basınç bölgelerine doğru akarlar ki biz bu akıma rüzgar
adını veriyoruz. Rüzgarların şiddet ve yönleri pek çok parametreye
bağlı olarak değişir. Örneğin dünyanın dönmesi, rüzgarların
yönlerinde büyük değişikliklere neden olur. Coğrafi şekiller
de rüzgarın yön ve şiddetini önemli ölçüde etkiler.
Rüzgar her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğru
eser. Alçak basınç bölgeleri rüzgarın en şiddetli estiği bölgeler
olup basıncın kısa bir zaman zarfında belirgin bir biçimde
düşmesi, meteorolojide kötü hava işaretidir.
Büyük ölçekte rüzgar yönleri, dünyanın dönmesinden etkilenir.
İşte bu nedenle yerküemizin belli enlemlerinde yönü genellikle
sabit olan rüzgarlar eser. Aynı nedenle rüzgar kuzey yarımkürede
yüksek basınç alanı çevresinde saat yönünde, alçak basınç
alanı çevresinde ise saat yönünün tersine döner. Güney
yarımkürede ise durum bunun tam tersidir.
Aldığı hava raporlarını doğru yorumlayabilmek için bir amatör
denizci, rüzgarın esiş yönlerini ve Bofor ölçeğini
iyi bilmek zorundadır. Logaritmik olan Bofor ölçeğinde, küçük
rüzgar hızlarında bofor numaraları rüzgarın metre/saniye cinsinden
hızına eşit gibi görünse de 5 bofordan sonra böyle bir eşitlikten
söz edilemez. Bir denizcinin en iyi bilmesi gereken meteoroloji
bilgileri, rüzgar yönleri ve Bofor ölçeğidir.
|
|
