DENİZDE ÇATIŞMAYI ÖNLEME KURALLARI


Deniz kazalarını önlemek amacıyla konulan "Denizde Çatışmayı Önleme Kuralları", uluslararası kurallar olup, tekneler arasındaki yol haklarını, gemilerin göstermeleri gereken seyir fener ve alametlerini, kısıtlı görüş hallerinde kullanılacak ses işaretlerini ve dar su geçitlerinde uyulması gereken kuralları kapsamaktadır. Bir anlamda "denizlerdeki trafik kuralları" da diyebileceğimiz bu kurallar, açık denizlerde ve açık denizlerle bağlantılı olan ve açık deniz gemilerinin seyredebileceği sularda bulunan gemilerin tümüne uygulanır.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi tarafından yayımlanan Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü, geminin esas belglerinden sayılır ve yapılan kontrollerde gösterilmesi zorunludur.

Kuralların uygulnması için gerekli bazı tanımlar şöyledir:

Tekne : Su üstünde kalkarak seyreden ve deniz uçakları dahil, su üstünde taşıma aracı olarak kullanılmakta olan veya kullanılmaya elverişli olan her türlü deniz aracı.

Kuvvetle yürütülen tekne: Makine gücüyle yürütülen herhangi bir tekne.

Yelkenli tekne : Var olsa bile yürüten makinesinin kullanılmaması şartıyla, yelken ile seyreden tekne.

Balıkçılık yapan tekne : Manevra kabiliyetini sınırlayan ağlar, oltalar, troller veya diğer avlanma araçları ile balık avlayan tekne.

Kumanda altında bulunmayan tekne : Bazı istisnai şartlar sebebi ile bu kuralların gereğine uygun olarak manevra yapma gücü olmayan ve bu yüzden diğer bir teknenin yolundan çıkma yeteneği bulunmayan bir tekne (örn: teknenin dümeni kilitlenmiş olabilir, dolayısı ile kaptan kumandaya hakim değildir.)

Manevra yapma kabiliyeti sınırlı olan tekne : Yaptığı iş nedeniyle bu kuralların gereğine uygun olarak manevra yapma gücü sınırlanan ve bu yüzden diğer bir teknenin yolundan çıkma yeteneği olmayan tekne. (örn: Sualtı kablosu döşeyen bir gemi, dalgıç gemi gibi ... )

Su çekimi nedeniyle seyiri kısıtlı tekne : Mevcut su derinliğinin kendi çektiği su (draftı) nedeniyle izlediği rotadan ayrılma gücü önemli bir şekilde kısıtlanan, kuvvetle yürütülen tekne.

Üzerinde yol bulunan tekne : Demirli veya kıyıya bağlı olmayan, karaya oturmuş olmayan tekne. Sürükleniyor bile olsa, hareket halinde olan tekne.

Çatışma : İki veya daha fazla teknenin denizde seyrederken bir noktada rotalarının çakışması nedeniyle meydana gelen çarpışma olayı

YOL ÖNCELİKLERİ

Normal seyir koşullarında, teknelerin birbirini görmeleri durumunda tekneler arasında yol öncelikleri şöyledir:

1. Kumanda altında bulunmayan tekne,
2. Manvera kabiliyeti sınırlı tekne,
3. Balıkçılıkla uğraşan tekne,
4. Yelkenli tekne,
5. Kuvvetle yürütülen tekne.

Kuvvetle yürütülen tekneler arasında yol hakları:

1. İki tekne pruva pruvaya karşılaştığında her iki teknede rotasını kendi sancağına alarak diğerinin yolundan çıkacaktır. Dar kanallarda sancak seyri esastır.
2. İki tekne çatışma tehlikesi doğuracak şekilde aykırı (kesişen) rotalarda karşılaştığında diğerini sancağında gören onun yolundan çıkacaktır.
3. Bir tekne başka bir tekneye yetişiyorsa, yetişen tekne yetiştiği teknenin yolundan çıkacaktır. Yetişen tekne tanımı gündüz vakti başka bir tekneye kemere doğrultusunun 22.5 dereceden daha fazla gerisinden yaklaşan bir tekneyi, gece vakti ise yetiştiği teknenin yanlızca pupa fenerini görebilen bir tekneyi belirtir.

Yelkenli tekneler arasında yol hakları:

1. Rüzgarı farklı bordalardan kullanan iki yeklenli çatışma tehlikesi doğuracak şekilde karşılaştığında, rüzgarı iskele bordadan kullanan tekne, diğerinin yolundan çıkacaktır.
2. Her iki tekne de rüzgarı aynı bordadan kullanıyorsa, rüzgar üstünde olan tekne, rüzgar altında olan teknenin yolundan çıkacaktır.
3. Rüzgarı iskele bordadan kullanan bir yelkenli rüzgar üstünde başka bir yelkenli görür ve rüzgarı hangi bordadan kullandığını anlayamazsa, onun yolundan çıkacaktır.

Murat ALEV
Liman Kaptanı / Eğitmen

Özel Derinmavi Denizcilik Eğitim Kursu
Üsküp Cad. (Çevre Sok.) No: 17/9 Çankaya / ANKARA
Tel/Faks: (0312) 467 50 91
derinmavi_egitim@yahoo.com
www.derinmavi.com.tr