 |
Sevgili dostlar, yaz mevsimine girdiğimiz şu günlerde doğal
olarak tüm sahillerimizde dalış sayısında önemli bir artış
var. Daha fazla dalış daha fazla hata potansiyeli demek, dolayısıyla
bu ay izninizle size iki konudaki fikirlerimi ileteceğim.
İlk konumuz serbest dalıcıları ilgilendiren hiperventilasyon
ve sığ su bayılması. Maalesef ülkemizde serbest dalıcılar
arasında dalış süresini ve derinliğini arttırabilmek amacıyla
dalış öncesi hiperventilasyon yapmak halen cok yaygın bir
adet, matah bir şeymiş gibi yeni başlayan arkadaşlar da buna
alıştırılıyor. Aslında hiperventilasyon, yani son nefesi alıp
tutmadan önce derin derin alınıp verilen bir kaç tane nefes,
hem sizin dalış sürenize hiç de önemli bir katkı sağlamaz,
hem de hayatınızı ciddi şekilde tehlikeye sokar.
Çok kısa bir şekilde anlatmak gerekirse, insan kanında çözünmüş
CO2 oranı ve O2 oranı nefes almayı kontrol eden iki faktördür.
Nefes alma ihtiyacının ortaya çıkmasını CO2'nin çok artması
tetikler (yani maalesef O2'nin çok azalması değil) . Hiperventilasyon
ise kandaki O2 oranını kayda değer şekilde arttırmaz, yani
dalıcıya "fazladan" O2 sağlamaz, fakat CO2
oranını çok aşağılara çeker, dolayısıyla dalıcının kanında
çözünmüş CO2 oranının nefes alma ihtiyacı oluşturacak seviyeye
çıkması daha uzun sürer. Sonuçta aslında hiperventilasyon
sahte bir konfor sağlar, çünkü dalıcı nefes alma ihtiyacı
hissedene kadar kanındaki O2 seviyesi tehlikeli değerlere
kadar düşebilir. Bunun sonucunda yüzeye yaklaşırken ortam
basıncının azalması sonucu kandaki çözünmüş O2 nin kısmi basıncı
da çok azalacağından sığ su bayılması (Shallow Water Blackout)
gerçekleşebilir ve bilincini yitiren dalıcı boğulur. Bu olayın
en korkunç yanı ise kesinlikle en ufak bir ön uyarı olmadan,
birdenbire gerçekleşmesidir. (vücut nasıl uyarsın ki dalıcı
hiperventilasyon yapıp sigortayı devre dışı bıraktiktan sonra?).
Ben dalış yazılarımda teknik konulardan çok yaşanmış olaylara
değindiğimden açıklamaları bu kadarda kesip hikayemize geçiyoruz
(inanın daha kısa açıklanamazdı bu olay), ama aşağıda sizlere
Shallow Water Blackout ile ilgili linkler veriyorum, merak
eden arkadaşlar daha ayrıntılı bilgi edinebilmek için tıklasınlar,
ve kendi can güvenliğiniz için lütfen etraftaki çok bilen
geçinip çok konuşan dalıcılara değil bu bilimsel belgelere
güvenin.
Hikayemizin kahramanı Yeni Zelandalı bir dalış eğitmeni.
Mısır'da çalıştığı haftalık dalış turu teknesinde bir akşam
üstü üç tane müşteriyle beraber sabah daldıkları batığa gidiyorlar,
amaçları serbest dalıp batığın biraz daha tadını çıkarmak
ve yanlarında getirdikleri ufak makineyle fotoğraf çekmek.
Batık yirmi metrede, dalıcıların hepsi fiziken formda
ve genç erkekler. Haliyle hepsi hiperventilasyon yapıyor (yoksa
bu yazıya konu olmazlardı!) ve dördü beraber inişe geçiyorlar
(hata iki!). Bu inişlerinde beraber fotoğraf çektiriyorlar
birbirlerine, ve "kim aşağıda daha çok kalacak"
türü bir sidik yarışı içinde olduklarını da sanırım söylemeye
gerek yok.
Piyango eğitmene çıkıyor, beşinci dalıştan çıkışında, kendini
çok iyi hissederken "aniden" bayılıyor. Dalış
arkadaşları da yeni yüzeye çıkmış olduğundan birinin nefesini
toparlayıp inmesine kadar geçen zamanda baygın dalıcı on metreye
kadar iniyor, yüzeye çıkardıklarında solunumu ve kalp atışı
durmuş halde, bota çıkarıp CPR uygulayan diğer dalıcılar
sayesinde (ve biraz da gençliği sayesinde) hayata dönüyor.
Çıkarılacak derslere gelince:
- SERBEST DALIŞTAN ÖNCE ASLA İKİDEN FAZLA DERİN NEFES ALMAYIN.
- Dalış essiz asla serbest dalmayın, siz dalarken eşiniz
yüzeyde beklesin.
- Ağırlık ayarınızı on metre derinliğe inene kadar pozitif
yüzerlikli kalacak şekilde yapın.
- Tüplü dalışla hiç ilgilenmeseniz bile bir PADI dalış merkezine
gidip CPR ve Medic First Aid eğitimi alın.
- Son olarak, eğer illa da derine inmek gibi bir takıntınız
varsa hiperventilasyon yapacağınıza uzun palet alın, piyasada
ortalama sağlıklı her insanı bir hafta antremanla 25-30
metreye rahat indirecek bol miktarda carbon palet var!
Bir dahaki dalışımıza kadar, sağlıcakla ve keyifle kalın.
Kut KARAHASAN
PADI Dive Master
kut_k@hotmail.com
|
|
